Gün içinde defalarca kullandığımız bardaklar çoğu zaman yalnızca suyla çalkalanıp tekrar kullanılıyor. Oysa mikrobiyoloji uzmanlarına göre bu alışkanlık, gözle görülmeyen bir bakteri birikimine zemin hazırlayabiliyor. Özellikle kahve, çay, meyve suyu ya da sütlü içecekler tüketildiğinde, bardak yüzeyinde kalan kalıntılar mikroorganizmalar için uygun ortam oluşturabiliyor. Temiz görünmesi, hijyenik olduğu anlamına gelmiyor.
Mikroorganizmalar nasıl birikir?
Her kullanımda ağız ve ellerden mikroorganizmalar bardağın iç yüzeyine geçer. Leicester Üniversitesi’nden mikrobiyolog Primrose Freestone, kapların yüzeyinde oluşan “biyofilm” tabakasına dikkat çekiyor. Bu tabaka, sıvı kalıntıları ve tükürükle birlikte bakterilerin tutunmasını ve çoğalmasını kolaylaştırabiliyor.
Yapılan bazı araştırmalar, birkaç saat bekleyen sıvının bile bakteri yoğunluğunu artırabildiğini gösteriyor. Özellikle şeker ve protein içeren içecekler, mikroorganizmaların çoğalmasını hızlandırabiliyor. Bu nedenle sadece suyla durulamak, yüzeydeki biyofilm tabakasını ortadan kaldırmak için yeterli görülmüyor.
Etkili temizlik nasıl olmalı?
Uzmanlara göre bardak temizliği yalnızca iç kısmı yıkamakla sınırlı olmamalı. Kapaklı veya pipetli modellerde tüm parçaların ayrı ayrı temizlenmesi gerekiyor.
Etkili temizlik için önerilen temel adımlar şunlardır:
- Ilık su ve uygun bulaşık deterjanı ile tüm yüzeylerin yıkanması
- Deterjanlı suyun birkaç dakika temas etmesine izin verilmesi
- 60°C ve üzeri sıcak suyla durulama yapılması
- Mikrofiber bezle tamamen kurulanması
Soğuk suyla hızlı durulama, bakteri tabakasını çözmek için yeterli değildir. Özellikle termos ve kapaklı bardaklarda conta bölgesi ayrıca kontrol edilmelidir.
Hangi sıklıkta yıkanmalı?
Bardak her kullanımdan sonra yıkanmalıdır. Bu mümkün değilse, günde en az bir kez detaylı temizlik önerilir. Sadece su içilen bardaklarda bile düzenli yıkama ihmal edilmemelidir. Gün boyu tekrar tekrar doldurulan su, yüzeyde bakteri birikimine yol açabilir.
Ne zaman değiştirmek gerekir?
Temizlik kadar bardağın fiziksel durumu da önemlidir. Aşağıdaki belirtiler varsa değiştirme zamanı gelmiş olabilir:
- Kalıcı ve çıkmayan koku
- İç yüzeyde pürüzlü his
- Derin çizikler
- Renk değişimi
- Metalik ya da farklı tat hissi
Çizikler ve mikro çatlaklar bakteri tutulumunu artırabilir. Uzmanlar, yoğun kullanılan termos ve plastik bardakların 6–12 ay aralığında yenilenmesini önleyici bir hijyen önlemi olarak değerlendiriyor.
Bardakların yalnızca durulanarak tekrar kullanılması hijyen açısından yeterli görülmüyor. Doğru sıcaklıkta ve uygun yöntemle yapılan temizlik, bakteri birikimini azaltır ve olası sağlık risklerinin önüne geçer. Günlük kullanılan bu basit eşya, düzenli bakım yapılmadığında beklenmedik hijyen sorunlarına yol açabilir.
