Kış aylarında ani sıcaklık düşüşleri yalnızca ısınma faturalarını değil, ev tesisatını da tehdit ediyor. Özellikle geceleri sıfırın altına inen hava koşullarında donan borular, ciddi su baskınlarına ve yüksek onarım masraflarına yol açabiliyor. Oysa tesisat ustalarına göre pahalı kimyasallar ya da özel cihazlara gerek kalmadan uygulanabilecek basit bir yöntem, riski önemli ölçüde azaltabiliyor.
Donma riski sanılandan daha karmaşık
Birçok kişi boruların tam olarak 0°C’de donduğunu düşünür. Ancak teknik olarak risk eşiği ortam koşullarına bağlıdır. İç mekândaki artık ısı, duvar ve zemin yalıtımı kısa süreli soğuklarda boruları koruyabilir. Asıl tehlike genellikle -5°C ila -6°C seviyelerinden sonra başlar. Uzun süreli soğuk ve rüzgâr etkisi, ısı kaybını hızlandırarak özellikle dış cepheye yakın hatlarda donmayı tetikler.
En savunmasız bölgeler şunlardır:
- Isıtılmayan garajlar
- Bodrum katları
- Dış duvar içinden geçen hatlar
- Balkon veya bahçe muslukları
- Zemin altı tesisat bölümleri
Bu alanlarda su uzun süre hareketsiz kaldığında donma riski artar.
Tesisatçıların basit yöntemi: Musluğu hafif açık bırakmak
Uzmanların en sık önerdiği önlem oldukça basit: Soğuk gecelerde musluğu çok hafif şekilde açık bırakmak. Buradaki amaç suyu hızla akıtmak değil; basıncı düşürmek ve boru içinde genleşen buzun oluşturacağı stresi azaltmak.
Su donduğunda hacmi yaklaşık yüzde 9 oranında genişler. Bu genişleme kapalı sistem içinde ciddi hidrostatik basınç yaratır. Boru genellikle donan noktadan değil, basıncın en yoğun olduğu dirsek ya da bağlantı bölgelerinden çatlar. Musluktan çok ince bir akış sağlanması, basınç birikimini azaltarak kırılma riskini düşürür.
Bu yöntem tek başına mucize değildir; ancak yalıtımla birlikte uygulandığında etkili bir koruma sağlar.
Yalıtım ihmal edilmemeli
Dış ortamla temas eden boruların köpük izolasyon malzemeleriyle kaplanması, donmayı saatlerce geciktirebilir. Özellikle dirsekler ve vana noktaları korunmalıdır. Bahçe musluklarına takılan yalıtım kapakları da basit ama işe yarayan çözümler arasındadır.
Uzun süre kullanılmayacak evlerde en güvenli yöntem ise ana su vanasını kapatmak ve sistemdeki suyu boşaltmaktır. Bu uygulama ikinci konutlar için özellikle önemlidir.
Borular neden patlar?
Borular yalnızca donduğu için değil, donan suyun genleşmesi nedeniyle patlar. Buz, boru içinde genişlerken kalan sıvı suyu ileri doğru iter. Kapalı uçta biriken basınç malzemenin dayanımını aşarsa çatlama meydana gelir. Bu yüzden kırılmalar genellikle donan noktadan birkaç metre uzakta görülür.
Soğuk hava dalgalarının daha sık yaşandığı dönemlerde küçük önlemler büyük masrafları engelleyebilir. Musluğu ince akışta bırakmak, hassas bölgeleri yalıtmak ve uzun süreli boş evlerde sistemi kapatmak, tesisatçıların en sık önerdiği basit ama etkili yöntemler arasında yer alıyor.
