Türkiye’de emeklilik sisteminde köklü bir değişiklik için düğmeye basıldı. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) üzerinde çalıştığı yeni modelle birlikte emekli maaşları artık doğrudan prim gün sayısına göre şekillenecek. 3600 gün prim ödeyenle 9000 gün prim ödeyen aynı maaşı alamayacak. “Çok çalışana çok maaş” dönemi resmen başlıyor.
Yeni sistem, milyonlarca çalışanı ve emekliyi yakından ilgilendiriyor. Özellikle emeklilik planı yapanlar için prim gün sayısı artık her zamankinden daha kritik hale geliyor.
3600 Günle Emekli Olan ile 9000 Günle Emekli Olan Arasında Büyük Fark
Hazırlanan taslağa göre emekli maaşlarında ciddi bir ayrışma olacak:
-
3600 prim günü ile emekli olanlar daha düşük, taban seviyeye yakın maaş alacak
-
9000 prim günü ile emekli olanlar ise belirgin şekilde daha yüksek aylığa hak kazanacak
Bu modelle amaçlanan şey açık: Sistemde uzun süre kalan, daha fazla prim ödeyen çalışan ödüllendirilecek.
Mevcut Sistem Neden Değişiyor?
Şu anda emekli maaşı hesaplaması üç ayrı döneme göre yapılıyor:
-
1999 öncesi
-
1999 – 2008 arası
-
2008 sonrası
Her dönemin aylık bağlama oranı (ABO) farklı olduğu için benzer prim gününe sahip kişiler arasında bile maaş farkları oluşabiliyor. Özellikle 2008 sonrası sistemde aylık bağlama oranlarının düşmesi, çalışanların daha düşük maaş almasına neden oldu.
Yeni modelle birlikte bu karmaşanın azaltılması ve sistemin daha şeffaf hale getirilmesi hedefleniyor.
Yeni Emekli Maaşı Hesaplamasında Neler Belirleyici Olacak?
Yeni dönemde maaş hesaplamasında şu unsurlar ön plana çıkacak:
Prime Esas Kazanç (SPEK)
Ne kadar yüksek kazanç bildirildiyse, emekli maaşı da o kadar yüksek olacak.
Prim Gün Sayısı
3600 ile 9000 gün arasında ciddi maaş farkı oluşacak. Gün sayısı arttıkça aylık bağlama oranı da yükselecek.
Ekonomik Göstergeler
-
Güncelleme katsayısı
-
Enflasyon oranı
-
Büyüme hızının belirli oranı
Bu göstergeler maaş hesaplamasında belirleyici olmaya devam edecek.
“Çok Çalışana Çok Maaş” Modeli Neyi Amaçlıyor?
SGK’nın temel hedefi sosyal güvenlik sistemini daha sürdürülebilir hale getirmek. Türkiye’de aktif çalışan sayısının emekli sayısına oranı ideal seviyede değil. Uzmanlara göre sağlıklı bir sistem için 4 çalışana 1 emekli düşmesi gerekiyor.
Yeni sistemle:
-
Çalışanların daha uzun süre sistemde kalması teşvik edilecek
-
Yüksek prim ödeyenlerin mağduriyeti azaltılacak
-
Emekli maaşlarında göreceli adalet sağlanacak
Emeklilik Dilekçesi Verenler Dikkat
Uzmanlar, yeni sistem devreye girdiğinde maaş hesaplama kriterlerinin değişebileceğini belirtiyor. Bu nedenle:
-
Emeklilik planınızı yeniden gözden geçirin
-
Prim gününüzü artırma imkanınız varsa değerlendirin
-
SGK hizmet dökümünüzü kontrol edin
-
Maaş simülasyonu yaptırmadan dilekçe vermeyin
Bazı durumlarda birkaç yıl daha çalışmak, uzun vadede çok daha yüksek maaş anlamına gelebilir.
Düzenleme Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Henüz Resmî Gazete’de yayımlanmış bir düzenleme bulunmuyor. Ancak kulis bilgilerine göre sistem değişikliğinin önümüzdeki dönemde Meclis gündemine gelmesi bekleniyor. Reformun kademeli şekilde uygulanabileceği konuşuluyor.
Yeni Sistemin Öne Çıkan Avantajları
Prim çoksa maaş da yüksek olacak
Uzun süre çalışan ödüllendirilecek
SGK’nın mali dengesi güçlenecek
Emeklilik planlaması daha net yapılabilecek
Emeklilik Artık Sadece Yaş Meselesi Değil
Yeni dönemde emeklilik, yalnızca “kaç yaşındasın?” sorusuna değil, “kaç gün prim ödedin?” sorusuna da bağlı olacak. 3600 günle sistemden erken çıkmak isteyenlerle, 9000 gün boyunca prim ödeyenler arasındaki fark artık maaşa doğrudan yansıyacak.
Bu nedenle çalışanların bugünden itibaren prim stratejisini doğru belirlemesi büyük önem taşıyor. Çünkü yeni dönemde emekli maaşını belirleyen en güçlü faktör, çalışma süresi olacak.
