Mutfakta en sık karşılaşılan sorunlardan biri, paslanmaz çelik ya da çelik alaşımlı tavaların dibinde oluşan kahverengi lekeler. Yemek pişirdikten sonra yıkansa bile kaybolmayan bu koyu izler çoğu zaman “pas mı oldu?” endişesi yaratıyor. Oysa uzmanlara göre bu lekelerin büyük bölümü pas değil; yüksek ısıya maruz kalan yağın yanması ve sudaki minerallerin metal yüzeye tutunması sonucu oluşuyor.
Özellikle kızartma ve yüksek ısıda mühürleme işlemlerinden sonra yağ kalıntıları metal yüzeyde polimerleşiyor. Sert su kullanılan bölgelerde ise kalsiyum ve magnezyum gibi mineraller ısıyla birleşerek renk değişimine neden olabiliyor. Ortaya çıkan kahverengi tabaka, hem görüntü açısından rahatsız edici oluyor hem de tava zarar görmüş hissi veriyor.
Limonlu Sıcak Su Yöntemi
Kimyasal temizleyicilere ya da sert tel süngerlere başvurmadan uygulanabilecek basit bir yöntem bulunuyor. Bu yöntemde amaç, yanmış yağ kalıntılarını ısı ve doğal asitle yumuşatmak.
Uygulama oldukça pratik:
- Tava ocağa alınır.
- Lekeli kısmı örtecek kadar su eklenir.
- İçine yarım limonun suyu sıkılır veya birkaç dilim limon eklenir.
- Karışım kısık ateşte birkaç dakika kaynatılır.
Isı, yüzeye yapışmış yağın gevşemesine yardımcı olurken limondaki sitrik asit mineral kalıntılarını çözmeye destek olur. Kaynama sonrası tava ocaktan alınır ve birkaç dakika ılıması beklenir.
Yumuşayan kalıntılar tahta ya da silikon spatula yardımıyla kolayca kaldırılabilir. Ardından tava sabunlu suyla yıkanır ve mutlaka tamamen kurulanır.
Çizmeden Temizlemenin Önemi
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, metal yüzeyi çizmeyecek gereçler kullanmak. Sert tel süngerler ya da aşındırıcı temizlik ürünleri, yüzeyde mikroskobik çizikler oluşturur. Bu çizikler ilerleyen süreçte daha fazla yağ ve kirin tutunmasına zemin hazırlar.
Uzmanlar, lekelerin kendisinin tavaya zarar vermediğini; asıl riskin agresif temizlik yöntemleri olduğunu belirtiyor.
Alternatif Doğal Destek
Eğer lekeler çok inatçıysa, limon yöntemine ek olarak karbonat ve suyla hazırlanan macun kullanılabilir. Karbonat hafif aşındırıcı özelliği sayesinde yüzeyi çizmeden kalıntıyı gevşetir. Ancak bu uygulama da nazikçe yapılmalı ve uzun süre sert ovalama yapılmamalıdır.
Lekeleri Önlemek İçin Küçük Önlemler
Tavanın aşırı boş şekilde ısıtılmaması, yüksek ısıda uzun süre bırakılmaması ve her kullanım sonrası iyice kurulanması lekelenmeyi azaltır. Ayrıca çok yüksek alev yerine orta ısı tercih etmek, yağın yanarak yüzeye yapışmasını önler.
Kahverengi lekeler çoğu zaman göründüğü kadar ciddi bir sorun değildir. Doğru yöntemle birkaç dakika içinde temizlenebilir ve tava yeniden parlak görünümüne kavuşabilir. Önemli olan, panik yapmadan yüzeyi koruyarak müdahale etmektir.
